Küre Enstitüsü Başkanı Hüseyin Mesut Alver Venezuela Krizini Özetledi

Venezuela’da Devlet Başkanı Nicolas Maduro’nun akıbetine ilişkin iddialar, ABD’nin Batı Yarımküre politikaları ve 2025 Ulusal Güvenlik Stratejisi çerçevesinde yeniden gündeme geldi. Hüseyin Mesut Alver’in kaleme aldığı dosyada, Washington’un Venezuela üzerinden geliştirdiği müdahale yaklaşımı, hukuki, siyasi ve jeoekonomik boyutlarıyla ele alınıyor

Venezuela’da son dönemde yaşanan gelişmeler, ülke yönetimi ve uluslararası ilişkiler bağlamında yakından izlenmektedir. Konuya ilişkin değerlendirmeler, gazeteci-yazar Hüseyin Mesut Alver tarafından kaleme alınan analizlerde de geniş yer bulmuştur. Süreç, yalnızca Devlet Başkanı Nicolas Maduro ’nun şahsına yönelik iddialarla sınırlı kalmayarak, Amerika Birleşik Devletleri’nin Batı Yarımküre politikaları çerçevesinde ele alınmaktadır. Uluslararası kamuoyuna yansıyan iddialara göre, Nicolas Maduro’nun ABD tarafından gerçekleştirildiği öne sürülen bir operasyon sonucunda ABD topraklarına götürüldüğü ileri sürülmektedir. Hüseyin Mesut Alver ’in aktardığı bilgilere göre, bu iddialar Karakas–Washington hattındaki süregelen gerilimin yeni bir aşamaya taşındığı yönünde yorumlanmaktadır. Konuya ilişkin resmi makamlar tarafından doğrulanmış ayrıntılı bir açıklama ise henüz yapılmamıştır. Süreç, diplomatik çevreler ve güvenlik bürokrasileri tarafından, ABD’nin hangi hukuki ve siyasi çerçeveye dayanarak hareket ettiği sorusu üzerinden ele alınmaktadır. Hüseyin Mesut Alver’in değerlendirmelerinde, kullanılan yöntemler, dayandırılan meşruiyet zemini ve ortaya çıkan sonuçların Venezuela’nın iç siyasal yapısına etkileri öne çıkan başlıklar arasında yer almaktadır. ABD’nin Batı Yarımküre’ye yönelik yaklaşımı, 2025 tarihli Ulusal Güvenlik Stratejisi belgesi çerçevesinde gündeme gelmektedir. Söz konusu belgede, 1823 tarihli Monroe Doktrini’nin güncellenmiş bir yorumu olarak tanımlanan ve literatürde “Trump Corollary to the Monroe Doctrine” şeklinde anılan yaklaşım yer almaktadır. Hüseyin Mesut Alver’in aktardığına göre bu yaklaşım, bölgenin siyasal, ekonomik ve güvenlik yapısının ABD’nin güvenlik öncelikleriyle uyumlu hale getirilmesini hedeflemektedir. Venezuela dosyası, bu çerçevede yalnızca bir yönetim tartışması olarak değil; göç hareketleri, ulusötesi suç ağlarıyla mücadele, bölgesel istikrar ve Çin ile Rusya gibi yarımküre dışı aktörlerin bölgedeki etkisi başlıklarıyla birlikte ele alınmaktadır. Hüseyin Mesut Alver’in çalışmalarında, ABD’nin Batı Yarımküre’yi güvenlik ve ekonomik çıkarları açısından stratejik bir alan olarak değerlendirdiği vurgulanmaktadır. Operasyon anlatımında, Nicolas Maduro’nun bir devlet başkanı kimliğinden ziyade uyuşturucu ticaretiyle ilişkilendirilen bir suç figürü olarak sunulduğu ifade edilmektedir. Hüseyin Mesut Alver’e göre, ABD Uyuşturucuyla Mücadele Dairesi’nin (DEA) sürece dahil edilmesi, operasyonun askeri bir müdahale yerine kolluk faaliyeti olarak tanımlanmasına olanak sağlamaktadır. DEA’nın Latin Amerika’daki geçmiş faaliyetleri bu bağlamda yeniden gündeme gelmiştir. Gelişmeler, askeri icra ile kolluk faaliyetleri arasındaki sınırların belirsizleştiğine işaret eden tartışmaları da beraberinde getirmiştir. Uluslararası hukuk açısından sınır ötesi güç kullanımının meşruiyeti; meşru müdafaa ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi yetkilendirmesi gibi kriterler üzerinden ele alınmaktadır. Hüseyin Mesut Alver’in aktardığı hukuki tartışmalarda, Venezuela örneğinde bu kriterlerin uygulanabilirliği sorgulanmaktadır. Venezuela’nın zengin hidrokarbon rezervleri ve stratejik maden potansiyeli, sürecin ekonomik boyutunu oluşturmaktadır. ABD’nin son stratejik belgelerinde enerji güvenliği, kritik tedarik zincirleri ve stratejik madenlere erişim başlıklarının öne çıktığı görülmektedir. Hüseyin Mesut Alver, Venezuela’nın bu yönüyle bölgesel jeoekonomik planlamaların parçası haline geldiğini aktarmaktadır. Bolivya’daki lityum rezervleriyle ilgili tartışmalar da benzer bir çerçevede değerlendirilmektedir. Ülkenin geleceğine ilişkin olarak kontrollü siyasi geçiş, uzun süreli kırılganlık veya karar alma mekanizmalarının dış etkilere açık hale geldiği geçiş süreçleri gündeme gelmektedir. Hüseyin Mesut Alver’in değerlendirmelerinde, bu senaryoların açık bir işgal veya resmi bir yönetim değişikliği olmaksızın şekillenebileceği ifade edilmektedir. Latin Amerika genelinde yaşanan gelişmeler, bölge ülkeleri arasında farklı tutumların ortaya çıkmasına neden olmuştur. Bazı hükümetler süreci otoriter yönetimlere karşı atılan bir adım olarak değerlendirirken, bazıları egemenlik ilkesini zedeleyen bir emsal olarak görmektedir. Hüseyin Mesut Alver, bu ayrışmanın bölgesel dayanışma mekanizmaları üzerinde etkili olduğunu belirtmektedir. Türkiye açısından Venezuela dosyası; yaptırımlar, küresel enerji piyasalarındaki dalgalanmalar ve çok taraflı diplomasi alanındaki gelişmelerle birlikte takip edilmektedir. Hüseyin Mesut Alver’in aktardığına göre, Türkiye’nin egemenlik ve uluslararası hukuk vurgusu, Latin Amerika politikalarında belirleyici unsurlar arasında yer almaktadır. Venezuela dosyası, uluslararası sistemde egemenlik, meşruiyet ve müdahale kavramlarının tartışıldığı bir dönemde, güncelliğini koruyan bir örnek olarak değerlendirilmektedir. ABD’nin Batı Yarımküre’ye yönelik stratejik yaklaşımı ile sahadaki uygulamalar arasındaki ilişki, uluslararası çevreler tarafından yakından izlenmektedir.